ΛΟΝΔΙΝΟ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ 1613.
ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΑΙΞΠΗΡ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΕΡΡΙΚΟΥ Η'...
...ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΓΚΛΟΟΥΜΠ.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΗΚΕ ΜΕ ΕΝΑΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΤΙΤΛΟ:
ΣΤΗΝ ΤΕΤΑΡΤΗ ΣΚΗΝΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ...
...ΕΝΑ ΚΑΝΟΝΙ ΣΤΑ ΣΚΗΝΙΚΑ ΕΚΠΥΡΣΟΚΡΟΤΗΣΕ ΚΙ ΕΠΙΑΣΕ ΦΩΤΙΑ.
ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΓΚΛΟΟΥΜΠ ΚΑΗΚΕ ΟΛΟΣΧΕΡΩΣ.
Ο ΓΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ ΔΕΝ ΕΓΡΑΨΕ ΠΟΤΕ ΑΛΛΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΟ.
Παίρνω το άλογό σας, κύριε.
Φέρε μου μπίρα, σε παρακαλώ, μικρέ.
Ακούσαμε ότι κάηκε ένα θέατρο, κύριε.
Ποιο ήταν;
Το δικό μου.
Είσαι ο Σαίξπηρ, ο βάρδος.
-Διηγείσαι ιστορίες. -Αυτό έκανα κάποτε.
Είχα κι εγώ μια ιστορία, μα δεν την τελείωσα ποτέ.
Θα την ολοκληρώσεις εσύ για μένα;
Τελείωσα με τις ιστορίες, μικρέ. Δεν θα ήξερα τι να την κάνω τη δική σου.
Ναι, θα ήξερες.
Καληνύχτα, άντρα μου.
Είκοσι χρόνια, Γουίλ.
Σε βλέπουμε όλο και λιγότερο.
Για μας είσαι φιλοξενούμενος.
Κι ο φιλοξενούμενος έχει το καλύτερο κρεβάτι.
Καλή ξεκούραση.
Πάντα πίστευα ότι θα περάσει τα τελευταία του στο Λονδίνο. Εκεί ζούσε.
Δεν έχει σημασία πού ζει ή πού πεθαίνει. Σημασία έχει ποιον έχει κληρονόμο.
Εμένα έχει κληρονόμο. Και την κόρη μας την Ελίζαμπεθ μετά από μένα.
Εκτός αν η αδερφή σου του κάνει εγγονό.
Ή αν κάνουμε εμείς.
ΧΑΜΝΕΤ ΣΑΙΞΠΗΡ, 1585-1596
Έλεγα να φτιάξω έναν κήπο.
Έχουμε κήπο.
Ναι, αλλά δεν εννοώ μποστάνι ή παρτέρι.
Έναν ξεχωριστό κήπο για τον Χάμνετ.
Ο Χάμνετ είναι στον παράδεισο. Δεν έχει ανάγκη από κήπους.
Ίσως να έχω εγώ.
Άλλο αυτό, άλλο να ανεβάζεις παραστάσεις στο Λονδίνο.
Ναι, από μια άποψη, Μαράια. Από μια άλλη, είναι παρόμοιο πράγμα.
Παρόμοιο; Δεν καταλαβαίνω πώς.
Να σου πω...
Σήμερα μετράμε τις διαστάσεις της σκηνής μας.
Ο κήπος δεν είναι θεατρικό έργο.
Ναι, αλλά είτε έργο, είτε κήπος, είτε ψωμί...
...σαν τις φρατζόλες που ψήνεις κάθε πρωί...
...όλα ξεκινούν από μια ιδέα.
Από μια παρόρμηση...
...να δημιουργήσεις κάτι όμορφο ή κάτι αναγκαίο.
Το ψωμί ξεκινάει με μαγιά και αλεύρι.
Ακριβώς. Συστατικά. Τώρα συνεννοούμαστε.
Θάμνοι, βατομουριές, μαγιά, αλεύρι, στίχοι, ηθοποιοί.
Κι όλοι έχουν ανάγκη ένα όνειρο, που δεν δέχεται άρνηση...
...και πρέπει να ξεπεράσει κάθε αντιξοότητα.
Γιατί ο καιρός αλλάζει, τα έντομα καταστρέφουν...
...ο φούρνος κρυώνει, η μαγιά ξινίζει...
...και στην περίπτωσή μου, οι συνεργάτες σου...
...όπως ο ιδιοφυής παλαβός ηθοποιός Ντικ Μπέρμπιτζ, παρεμβαίνουν...
...και ζητούν μεγαλύτερη παράσταση με μικρότερο κόστος...
...και πιο σύντομο θεατρικό έργο με μεγαλύτερο ρόλο για εκείνους.
Κι όλες τις δοκιμασίες πρέπει τις ξεπεράσεις...
...χωρίς να ξεχάσεις το ίδιο το όνειρο.
Και πώς νιώθεις όταν τα καταφέρνεις όλα αυτά;
Πώς μυρίζει το φρεσκοψημένο ψωμί;
Τι στο καλό κάνεις εσύ εδώ;
Κοίτα τώρα πού δεν θέλω να τα κάνεις.
Πάνω σ' αυτό δεν θα τα κάνεις ούτε σ' αυτό δεν θα τα κάνεις.
Άντρα μου!
Ευχαριστώ.
Βαριά δουλειά το ξεχορτάριασμα.
Πράγματι.
Κάποτε ξερίζωσα ολόκληρο δάσος...
...και το πήγα στην άλλη άκρη της σκηνής, στο Ντάνσινεϊν.
Στην πραγματική ζωή διαφέρει λίγο.
Φαινόταν να έχει τόσες δυνατότητες, Ανν.
Ούτε που τον ήξερες.
Τον ήξερα μέσα από τα ποιήματά του.
-Εσύ τα λες ποιήματα. -Ποιήματα, ναι.
Ίσως παιδιάστικα...
...αλλά με πνεύμα και πονηριά σε κάθε αράδα.
Λοιπόν, δεν θα ξαναγράψει πια.
Όχι.
Ούτε κι εγώ.
Δεν θρηνείς τον Χάμνετ, τον εαυτό σου θρηνείς.
Τον γιο μου θρηνώ.
Τώρα.
Τον θρηνείς τώρα.
Εκείνη την εποχή έγραφες τις Εύθυμες Κυράδες του Ουίνδσορ.
Πράγματι.
Είναι μια προσαρμογή.
Πρέπει να μάθει να είναι σύζυγος ξανά.
Ο άντρας μου πιστεύει πως γύρισες για να πεθάνεις.
Σοβαρά;
Μόλις αγόρασα μια πανσιόν.
Πρέπει να ζήσω άλλα δέκα χρόνια, αλλιώς θα καταστραφώ.
Και τότε, γιατί γύρισες στο σπίτι;
Δεν έχεις άλλες ιστορίες να γράψεις;
Σουζάνα, έζησα τόσο καιρό σε φανταστικούς κόσμους...
...που νομίζω ότι ξέχασα τι είναι πραγματικό.
Τι είναι αληθινό.
Η Τζούντιθ λέει πως τίποτα δεν είναι αληθινό.
Η Τζούντιθ είναι 28 ετών και γεροντοκόρη.
Αυτό είναι αλήθεια.
Όταν πεθάνει ο πατέρας, θα μείνω άπορη.
Όχι, παιδί μου.
Το ένα τρίτο της περιουσίας του περνάει σε μένα όσο ζω.
Όσο ζεις.
Είσαι μεγαλύτερη από κείνον, το ξέχασες;
Η Σουζάνα δεν θα σε αφήσει να στερείσαι.
Η Σουζάνα θα υπακούσει τον άντρα της.
Δεν θα πάρω τίποτα.
Όπως μου αξίζει.
Τζούντιθ.
Αν δεν μπορείς να συγχωρήσεις τον εαυτό σου...
...πώς περιμένεις να σε συγχωρήσει ο Θεός;
Δεν το περιμένω.
Σ' αυτή την πράσινη λιμνούλα έτρεξα...
...τη μέρα που με έδιωξαν από το σχολείο.
Το ξέρω, πατέρα.
Ο γιος ενός προεστού έχει δωρεάν εκπαίδευση...
...μα ο γιος ενός κλέφτη...
Πίστευα πως ήρθε το τέλος του κόσμου μου.
Ωστόσο λάτρευα αυτό το μέρος.
Κι εσείς τα παιδιά το λατρεύατε.
Ναι.
Ναι, ερχόμασταν εδώ κάθε μέρα.
-Αν και ο Χάμνετ δεν έμπαινε στο νερό. -Όχι.
Δεν ήταν τολμηρός σαν την Τζούντιθ.
Ούτε καν... Ούτε καν σαν εμένα.
Το μυαλό του ήταν τολμηρό όμως.
Θυμάμαι μια φορά που με έφερε εδώ...
...για να μου δείξει τι είχε γράψει.
Του είπα τότε...
...ότι ήμουν ο πιο περήφανος πατέρας σε όλο το βασίλειο.
Ακόμα είμαι.
Έλα, καλή μου.
-Ο πατέρας σου μελετάει τι αφήνει πίσω. -Εσύ μελετάς τι αφήνει πίσω.
Άρα κι εσύ το ίδιο πρέπει να κάνεις.
Είμαι ο σύζυγός σου.
Ό,τι με απασχολεί, απασχολεί κι εσένα.
Καλό είναι, γλυκιά μου.
Φάε λίγο ακόμα.
Ευχαριστώ.
Άντρα μου; Είναι Κυριακή.
Κυριακή;
Δεν είμαστε στο Λονδίνο.
Εδώ αν δεν πας στη λειτουργία, σου βάζουν πρόστιμο.
Καλημέρα.
Χαίρομαι που σας βλέπω.
Σαίξπηρ.
Κι άλλη Κυριακή κι ακόμα καταλαμβάνεις το οικογενειακό στασίδι.
Εύχομαι να μην υποχρεωθείς ποτέ να το αδειάσεις...
...όπως ο πατέρας σου.
Δεν είμαι ο πατέρας μου, σερ Τόμας.
Χαίρομαι να σας βλέπω να σκάβετε.
Επιτέλους παρατήσατε τα έργα που αποσπούν τον κόσμο από τον Κύριό μας.
Το τραγούδι του κορυδαλλού σε αποσπά από τον Θεό σου, Τζον;
Ασφαλώς όχι.
Μαρτυρά την ύπαρξη του Θεού.
Τότε, ίσως για κάποιους...
...να ήμουν εγώ ο κορυδαλλός.
Ήρθα να ζητήσω μια χάρη, πεθερέ.
Δεν θέλω να αποσπώ όμως κανέναν από την εργασία του.
Θα έρθετε όταν τελειώσετε τον κήπο;
-Θα έρθω, Τζον. -Ευχαριστώ.
Η Σουζάνα είναι καλά;
-Μια χαρά. Ευχαριστώ. -Και η Ελίζαμπεθ;
-Επίσης καλά. Ευχαριστώ. -Ωραία.
-Χαίρομαι. -Ναι.
Ναι.
Ευχαριστώ, Τζον.
Καλημέρα, κυρία Χολ.
Πείτε στην αδερφή σας ότι μου έφεραν ένα καλό κρασί.
Θα της δώσω δωρεάν ένα μπουκάλι...
...με αντάλλαγμα ένα χαμόγελο.
Θα της το πω, Τομ.
-Καλημέρα, Λίνα. -Καλημέρα, κυρία Χολ.
Ένα δέμα για σας. Φρανκ;
Συγγνώμη.
Υδράργυρος, κυρία Χολ;
Ο σύζυγός μου είναι γιατρός.
Εκείνη είπε ότι το δέμα είναι για σας.
Καλημέρα, Κέιτ.
-Καλημέρα, κύριε Σμιθ. -Κυρία Χολ.
Χρειάζομαι ύφασμα.
Χαλαρή ύφανση, για να φτιάξω καλοκαιρινό φόρεμα. Μαύρο.
Μαύρο; Για το καλοκαίρι;
Ίσως αυτό το μπλε;
Ο σύζυγός μου δεν εγκρίνει τα φανταχτερά υφάσματα.
Αν περνούσε από το χέρι του άντρα σας, το μαγαζί μου θα ήταν πολύ βαρετό.
Όλο πένθος, χωρίς νεκρούς.
Ο Σωτήρας μας φορούσε απλά υφάσματα...
...και ήταν θεϊκός.
Όπως είσαι κι εσύ, Σουζάνα. Με οποιοδήποτε ύφασμα.
Κύριε Σμιθ.
Είμαι παντρεμένη.
Κακοπαντρεμένη.
Δεν είναι...
Θα το πω στον άντρα μου.
Θα το κάνεις;
Το ξέρει.
Σουζάνα.
Ο σκύλος του γείτονα ενδιαφέρεται πολύ για την κηπουρική μου.
Ο Τζον Χολ ζήτησε βοήθεια για να διώξει τον εφημέριο.
Νόμιζα ότι με ήξερε καλύτερα.
-Νομίζει ότι τον συμπαθείς. -Είμαι καλός ηθοποιός.
Προσπαθώ, για να κάνω τη χάρη στη Σουζάνα, αλλά ο Τζον είναι...
Ένας σκατένιος υποκριτής;
Πουριτανός.
Αστείο δεν είναι;
Ένας πουριτανός που θέλει να κλείσει όλα τα θέατρα...
...θα κληρονομήσει την περιουσία του Γουίλιαμ Σαίξπηρ.
Δεν το βρίσκετε αστείο;
Εγώ το βρίσκω αστείο.
Για να ξέρεις, Τζούντιθ...
...δεν σκοπεύω να αφήσω την περιουσία μου στον Τζον Χολ.
Όχι, θα την αφήσεις στην αγία Σουζάνα...
...και βάσει νόμου η περιουσία της είναι δική του.
Όπως και το κορμί της. Κι ας μην το αξιοποιεί.
Μεγαλώνεις και σκληραίνεις, Τζούντιθ.
Κάποτε ήσουν ένα απλό, χαρούμενο πλάσμα.
Αλήθεια, πατέρα; Πότε ήταν αυτό;
Ήταν προτού πεθάνει ο Χάμνετ; Τι λες;
Προτού πεθάνει ο Χάμνετ και ζήσω εγώ;
-Τζούντιθ. -Αυτό σκέφτεται.
Κάθε φορά που διαβάζει τα καταραμένα ποιήματα...
...που δεν είναι καν τόσο καλά...
...σκέφτεται "Γιατί έζησε αυτή και όχι εκείνος;"
"Το χρυσό αγόρι πέθανε και ξέρετε τι;
Ξέμεινα με ένα κορίτσι.
Ένα άχρηστο, περιττό κορίτσι.
Ήταν ομορφούλα κάποτε.
Ήταν απλό, χαρούμενο πλάσμα.
Δες την τώρα όμως, είναι μια θυμωμένη στρίγγλα.
Ακόμα μέσα στα πόδια μας.
Γιατί να πεθάνει ο λάθος δίδυμος;"
Ευχαριστούμε για το δείπνο, Ανν.
Δεν της έχω πει ποτέ κακή κουβέντα. Δεν της έχω δώσει λόγο.
Πέρασες τόσο καιρό βάζοντας λόγια στο στόμα των άλλων...
...που νομίζεις πως έχει σημασία μόνο ό,τι λέγεται.
Σερ Τόμας, εγώ...
Οι πουριτανοί διαμαρτύρονται ενάντια στις παλιές συνήθειες.
Ορισμένοι διαφωνείτε, το γνωρίζω.
Σας καλώ όμως να θυμηθείτε την επιστολή προς Κορινθίους.
Αυτοί οι καλοί χριστιανοί υποκινούνται από αγαθή πίστη.
Είναι έντιμοι πολίτες.
-Είναι ευπρεπείς, ευσεβείς... -Είναι όντως, κύριε Γούλμερ;
Είναι όντως; Ή μήπως είναι μοιχοί;
Έχω δει τη Σουζάνα Χολ να ξεγλιστράει από το σπίτι του άντρα της...
...στην κάμαρα του Ρέιφ Σμιθ μέσα στη νύχτα.
-Αυτή η συκοφαντία δεν θα περάσει έτσι. -Αυτή η συκοφαντία θα αποδειχτεί.
Δεν θα μας λέτε πια πώς να σώσουμε τις ψυχές μας, δρ. Χολ.
Την ώρα που οι πουριτανές γυναίκες σας συνουσιάζονται χειρότερα από πόρνες!
Μίλησα στους δικηγόρους μου. Θα κάνουμε μήνυση για συκοφαντία.
-Δημόσια δίκη; -Ήταν δημόσια συκοφαντία.
Ο Τζον Λέιν είναι επικίνδυνος.
Αφού έστησε την επίθεσή του, ξέρει πώς να την αποδείξει.
-Να την αποδείξει; -Πώς το ρωτάς;
Ρωτώ γιατί ο άντρας σου φοβάται ότι μπορεί.
Φοβάμαι πως έχει κατασκευάσει κάποιο πειστικό ψέμα.
Τι καταστροφή.
Και να συμβεί σε μια τόσο καλή και ενάρετη οικογένεια σαν εμάς.
Οι Σαίξπηρ δεν θα καταστραφούν δύο φορές.
Να προσέλθει ο κατηγορούμενος.
Ο Τζον Λέιν δεν είναι εδώ, εντιμότατε.
-Δεν είναι εδώ; -Εξαφανίστηκε.
Η Σουζάνα Σαίξπηρ δέχτηκε πολύ άδικη μεταχείριση.
Ο Τζον Λέιν καταδικάζεται ερήμην για συκοφαντία...
...και αφορίζεται.
Γιατί;
Γιατί συκοφάντησε τη Σουζάνα μας εκείνος ο άντρας;
Υποθέτω για να πλήξει τον άντρα της.
Ο Τζον Χολ είναι πουριτανός...
...και θέλει να κάνει ίδια όλη την πόλη.
Ο Τζον Λέιν, από την άλλη μεριά, αγαπάει τις απολαύσεις της ζωής.
Τότε γιατί δεν πήγε στο δικαστήριο να υποστηρίξει όσα είπε;
Να...
Συζήτησα το θέμα μαζί του.
Το συζήτησες; Τι συζήτησες;
Τον ρώτησα αν έχει δει ποτέ το Τίτος Ανδρόνικος.
Τι ξέρω εγώ από θεατρικά έργα;
Άσε με ήσυχο.
Θα σε δω μαζί με την πρόστυχη κόρη σου στο δικαστήριο.
Άκου να σου πω. Ανάμεσα σε άλλα...
...λέει και για έναν κακό Μαυριτανό, τον Ααρών.
Ο Αφρικανός που τον υποδύθηκε ήταν επιβλητικός και τρομακτικός.
Έναν άντρα να σκοτώσω ή τον θάνατό του να μηχανευτώ,
Μια παρθένα να διακορεύσω ή τη διακόρευσή της να σχεδιάσω,
Έναν αθώο να κατηγορήσω και ψευδορκία να διαπράξω,
Διχόνοια θανάσιμη ανάμεσα σε δύο φίλους να σπείρω,
Τα γελάδια του φτωχού να σκοτωθούν να αναγκάσω,
Τη νύχτα σ' αχυρώνες και θημωνιές φωτιά να βάλω,
Και στους αγρότες με δάκρυα να τις σβήσουν να τους πω.
Νεκρούς πολλές φορές ξέθαψα απ' τον τάφο,
Κι ορθούς τους έστησα στων φίλων τους τις πόρτες.
Αλί, χίλια φριχτά πράγματα έχω κάνει
Πρόθυμα όσο θα σκότωνε κανείς μια μύγα,
Και πιο βαθιά τίποτα δεν με θλίβει
Μόνο ότι δεν μπορώ να κάνω δέκα χιλιάδες παραπάνω!
Έχω δει αυτόν τον άντρα...
...να ξεριζώνει την καρδιά ενός ανόητου που τον αδίκησε.
Γινόταν όμως και τρυφερός αυτός ο τρομερός άντρας.
Μια μέρα η άγρια καρδιά του ημέρεψε...
...και αγάπησε την κόρη μου.
Τη Σουζάνα;
Ναι, αλλά φυσικά ο έρωτάς τους δεν είχε καμιά τύχη.
Ωστόσο εκείνος ορκίστηκε πως αν αυτή τον χρειαστεί ποτέ...
...το σπαθί, τα νύχια και τα δόντια του θα είναι δικά της...
...για να την υπερασπιστεί ή να σκοτώσει για χάρη της.
Να τον πληροφορήσω για την ταλαιπωρία που περνά η Σουζάνα;
Γουίλ, εγώ έχω δει το Τίτος Ανδρόνικος.
Τον Ααρών τον υποδύθηκε ένα πολύ γλυκό παλικάρι.
Ήταν αξιαγάπητο παιδί. Ο Τζον Λέιν όμως δεν το ξέρει.
Ποτέ δεν άφησα την αλήθεια να χαλάσει μια ωραία ιστορία.
Πιστεύεις πως υπάρχει αλήθεια...
...σε όσα λέει ο Λέιν για τη Σουζάνα;
Να σου πω...
Υπάρχει μια ψυχρότητα ανάμεσά τους.
Αυτό το έχουμε δει.
Πέρασαν πέντε χρόνια από τότε που έκαναν παιδί.
Τον γνωρίζει αυτόν τον Ρέιφ Σμιθ.
Και ζήτησε από το Λονδίνο να στείλουν υδράργυρο, που θεραπεύει τη σύφιλη.
Γουίλ!
Η Σουζάνα δεν έχει σύφιλη, θα το ήξερα.
Αυτός τότε; Ένας άντρας με σύφιλη κατουράει συνέχεια.
Έτσι κάνει αυτός. Αυτό φταίει...
Αυτό φταίει που δεν κάνει άλλα παιδιά;
Ζήτησε...
...αλλού παρηγοριά;
Η Σουζάνα είναι θεοσεβούμενη.
Δεν θα πρόδιδε τον άντρα της.
Μπορεί να μην είναι προδοσία.
Τζούντιθ;
Ίσως της είπε να το κάνει.
Είναι μια σκέψη, έτσι δεν είναι;
Και ειλικρινά, πατέρα, αν έτσι αποκτούσες έναν εγγονό...
...θα σε ένοιαζε αν ήταν αλήθεια;
Με νοιάζει να μη συκοφαντούν τη Σουζάνα. Αυτό είναι σίγουρα αλήθεια.
Τίποτα δεν είναι αλήθεια.
Σου έγραψα άλλο ένα ποίημα.
Θες να το ακούσεις;
Χάμνετ;
Γουίλ;
Ανν;
Ήταν κι αυτός εδώ.
Πάντα θα είναι εδώ, Γουίλ.
Ξέρετε, στο Λονδίνο τώρα τα θέατρα μόλις σχόλασαν.
-Τα καπηλειά γεμίζουν. -Σου λείπει το Λονδίνο.
-Γιατί δεν γυρνάς εκεί; -Θα το ήθελες;
Σημασία δεν έχει τι θέλω εγώ, μα τι θες εσύ. Και δεν θες να 'σαι μαζί μας.
-Τι εννοείς, Τζούντιθ; -Γύρισες για να πενθήσεις τον Χάμνετ.
Να πενθήσεις τον αγαπημένο γιο που έχασες...
-...και να του φτιάξεις κήπο. -Τζούντιθ.
Όχι, τον πενθήσαμε, πατέρα.
Τον πενθήσαμε όταν πέθανε και τον πενθούμε έκτοτε...
...τώρα όμως φαίνεται πως πρέπει να το κάνουμε ξανά από την αρχή.
Λες και μόλις σκάψαμε τον τάφο του, γιατί ξαφνικά...
...ξαφνικά βρήκες χρόνο να τον πενθήσεις.
Θα μαζέψεις τη γλώσσα σου;
Αν δεν σέβεσαι εμένα, σεβάσου τουλάχιστον τον εαυτό σου.
Κι αν τελείωσες το πένθος, προσπάθησε να τιμήσεις τη μνήμη του.
Πώς λες ότι δεν το κάνω;
Τότε γίνε αντάξιά του. Δεν φτάνεις το ταλέντο του.
Φτάσε την καλοσύνη και την ευσυνειδησία του.
Γιατί σπαταλάς τη ζωή σου!
Ξέρω ποιος πιστεύεις ότι είναι ο προορισμός μιας γυναίκας.
Ξέρω τι θέλεις από μένα.
Κύριε Σαίξπηρ;
-Δεν θέλω να σας ενοχλώ. -Καλώς.
Εξαιρετικά νέα, αντίο.
Ήθελα μόνο να σας ρωτήσω...
Αν θες να γίνεις συγγραφέας, πρέπει να ξεκινήσεις να γράφεις.
-Μπορώ... -Δεν έχω αγαπημένο έργο.
Θαυμάζω εξίσου όλους τους συναδέλφους.
Ναι, οι γυναικείοι ρόλοι πρέπει να ερμηνεύονται από γυναίκες...
...όπως κάνουν στην ηπειρωτική Ευρώπη. Μου επιτρέπεις τώρα.
Ήθελα μόνο να ρωτήσω πώς ξέρατε.
-Τι ήξερα; -Τα πάντα.
Φίλε μου, δεν ξέρω ούτε να διώχνω τους γυμνοσάλιαγκες από τις αλθαίες.
Δεν υπάρχει γωνιά στον κόσμο που να αφήσατε ανεξερεύνητη.
Δεν υπάρχει τοπίο της ψυχής όπου δεν μπορείτε να κινηθείτε.
Πώς;
Πώς ξέρετε;
Αυτό που ξέρω μόνο...
...αν ξέρω κάτι, και δεν λέω ότι ξέρω...
...το φαντάστηκα.
Μα λένε ότι αφήσατε το σχολείο στα 14. Δεν έχετε ταξιδέψει ποτέ.
-Από τι τα φανταστήκατε; -Από τον εαυτό μου.
Τον εαυτό σας;
Ναι.
Ό,τι έχω κάνει, ό,τι έχω δει...
...όποιο βιβλίο έχω διαβάσει, όποια κουβέντα έχω κάνει...
...ανάμεσά τους, Θεός φυλάξοι, κι ετούτη.
Αν θες να γίνεις συγγραφέας...
...και να μιλάς στους άλλους και για τους άλλους...
...μίλα πρώτα για τον εαυτό σου.
Ψάξε μέσα σου.
Αναλογίσου το περιεχόμενο της ψυχής σου.
Της ανθρωπιάς σου.
Κι αν είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου...
...τότε ό,τι κι αν γράψεις...
...είναι πάντα αλήθεια.
Τώρα, αν δεν μπορείς να σώσεις τις αλθαίες μου...
...άσε με να θρηνήσω τους νεκρούς.
Τότε γιατί;
Γιατί πάψατε να γράφετε;
Αντίο.
Καλημέρα, Τομ Κουάινι. Ένα βαρέλι μπίρα.
Και τρεις καράφες κρασί στο Νιου Πλέις.
Η συνηθισμένη παραγγελία και η συνηθισμένη μου απάντηση.
Παντρέψου με, Τζούντιθ. Θα φέρω το χαμόγελο στα χείλη σου.
Σ' εμένα και σε όλες τις κοπέλες στην περιοχή. Όλες τις κυνηγάς.
-Ναι, μα μόνο σε μία κάνω πρόταση. -Περίμενα να έχεις βαρεθεί.
Θυμάμαι ένα κορίτσι...
...το πιο όμορφο και πιο χαρωπό στην πόλη.
Θυμάμαι το γέλιο της, θυμάμαι το κυνηγητό με τα φιλιά.
Και θα ήθελα να δω τη γυναίκα που έπρεπε να είχε γίνει αυτό το κορίτσι.
Γιατί με τίποτα δεν είσαι εσύ.
Κύριέ μου.
Για σας, από τον κόμη του Σαουθάμπτον.
Ανν; Ανν.
Ο κόμης του Σαουθάμπτον ταξιδεύει βόρεια.
Και μου γράφει ότι αφού θα βρεθεί εδώ κοντά...
...θα αφιερώσει μία δύο ώρες για να μιλήσουμε.
Με ακούς, Ανν; Ο κόμης του Σαουθάμπτον.
Σε άκουσα.
Και θυμάμαι όταν πρωτοάκουσα για τον φίλο σου, τον κόμη του Σαουθάμπτον.
Την ίδια μέρα που εκδόθηκε ένα βιβλίο με ποιήματα.
Σονέτα, όπως μου είπαν.
Υποθέτω είπες ότι αφού δεν ήξερα να διαβάζω, δεν θα με πείραζε.
Πολύς κόσμος όμως ξέρει να διαβάζει, ακόμα και στη μικρή μας πόλη.
Και η μία σου κόρη, μάλιστα.
Ανν, τα σονέτα εκδόθηκαν παράνομα.
Χωρίς τη γνώση ή τη συγκατάθεσή μου.
Τα έγραψες όμως, Γουίλ, κι ο κόσμος τα διάβασε.
Κι αφού τα διάβασαν, μετά ρωτούσαν. "Ποιοι είναι;
Ποια είναι αυτή η σκοτεινή γυναίκα που τόσο αγαπάει αυτός;"
-Ποιήματα ήταν. -"Ο ωραίος άντρας;"
-Ποιήματα ήταν. -Μην απαντάς.
Δεν θέλω να ξέρω.
Δεν ήθελα να ξέρω τότε και δεν θέλω να μάθω τώρα.
Ξέρω όμως ποιος έλεγαν κάποιοι ότι είναι.
Και τώρα έρχεται επισκέπτης στο σπίτι μου.
Τόσα χρόνια, Γουίλ...
...ανησυχούσες για τη φήμη σου.
Σκέφτηκες ποτέ τη δική μου;
Έμαθα για τον εκλεκτό καλεσμένο σου.
Οι άντρες μου λένε ότι πλησιάζει στην πόλη.
Θα με συστήσεις, φυσικά.
Θα προτείνω να έρθει στο Σάρλκοτ να ξεκουραστεί.
Έτσι έχει συνηθίσει.
Φυσικά θα σου ζητήσω να έρθεις μαζί. Μόνο εσύ μάλλον.
Ας μην κουράσουμε την εξοχότητά του.
Εσείς μπείτε μέσα.
Θα τον υποδεχτούμε εμείς.
Καλώς ήρθατε στο Στράτφορντ-απόν-Έιβον, εξοχότατε.
Ποιος είσαι εσύ;
Σερ Τόμας Λούσι της Έπαυλης Σάρλκοτ, εξοχότατε.
Και μέλος του τοπικού κοινοβουλίου.
Μπορώ να έχω την τιμή να σας συστήσω τη σύζυγό μου;
-Έχουμε κάποια δουλειά; -Ξέρετε...
Ήρθατε να μου παρουσιάσετε κάποιο αίτημα;
Όχι, απλώς ήθελα να σας καλέσω...
Τότε φύγετε, παρακαλώ, σερ Τόμας. Δεν θέλω τη συντροφιά σας.
Ήρθα να επισκεφτώ τον πιο σπουδαίο άνθρωπο στο βασίλειο.
Μετά τον Μεγαλειότατο, φυσικά.
Μεγάλο θράσος. Το βρομερό ανθρωπάκι από το κοινοβούλιο.
Πουλάνε τίτλους σε όποιον κι όποιον πια.
Με έχει σνομπάρει τόσες φορές.
Γιατί τον αφήνεις να σε σνομπάρει;
Τι είναι αυτός; Ο γιος ενός γιου.
Τίποτα παραπάνω.
Όλο το καμάρι και η περηφάνια του βασίζονται μόνο...
...στο ότι ξεπετάχτηκε από το πουλί ενός προγενέστερου ανύπαρκτου.
-Κι εγώ το ίδιο είμαι. -Όχι.
Κι εγώ ο γιος ενός γιου είμαι.
Χένρι Ρίζλι, γιος του Χένρι Ρίζλι.
Κι αν δεν ήμουν ο γιος του Χένρι Ρίζλι...
...τότε ο Τόμας Λούσι, γιος του Τόμας Λούσι...
...δεν θα μου έδινε καμιά σημασία.
-Εσύ, από την άλλη, είσαι... -Ο γιος ενός κλέφτη.
Ο γιος του Απόλλωνα, Γουίλ.
Θεός της ποίησης, θεός της αλήθειας.
Το καλύτερο...
...αρτιότερο...
...και πιο όμορφο πνεύμα, το εγγυώμαι, που υπήρξε ποτέ στον κόσμο.
Οπότε...
...γιατί είσαι τόσο μικρός, Γουίλ;
-Μικρός; -Γιατί είσαι τόσο ανθρωπάκι;
Εξοχότατε, εγώ...
Μαγεύεις τα πλήθη με ένα κούνημα της πένας σου...
...κι όμως ζαρώνεις μπροστά στον Σερ Τόμας Λούσι.
-Ζαρώνω; -Το ταλέντο σου είναι ευρύτερο...
...από ό,τι όλων των άλλων ποιητών μαζί.
Και όμως, έκανες την πιο μικρή ζωή.
Δεν αισθάνομαι ότι έκανα μικρή ζωή.
Έλα τώρα, Γουίλ. Σε σχέση με τον Κιντ;
Ή τον Μάρλοου;
Τι άντρας ήταν αυτός!
Τι ζωή! Κατάσκοπος, τυχοδιώκτης. Πηδούσε για την Αγγλία.
Αγόρια, κορίτσια. Αγόρια και κορίτσια.
Ήξερε να ζει.
Πέθανε, βέβαια. Δεν μπορούμε να τα έχουμε όλα.
Ναι, είναι όλοι τους νεκροί, Γουίλ. Ο Μάρλοου, ο Γκριν.
Που με είπε "τυχάρπαστο".
"Τυχάρπαστο κοράκι". Βλέπεις; Ακόμα σε νοιάζει, ακόμα σε πειράζει.
Ο Κιντ, ο Νας.
Ο Σπένσερ.
Όλοι τους νεκροί.
Ποτά και πάθη, σεξ και βία τους σκότωσαν όλους.
Η ζωή τους σκότωσε.
Αλλά εσύ...
Εσύ επέζησες.
Ναι, επέζησα.
-Στο ωραίο σου σπίτι. -Πολλά σπίτια.
Και ο θυρεός σου; Πόσο σου κόστισε, Γουίλ;
-Είκοσι λίρες. -Είκοσι λίρες.
Αυτός που έγραψε τον Άμλετ, τον Ερρίκο Ε', τον Μάκβεθ...
...το Ρωμαίος και Ιουλιέτα, πλήρωσε 20 λίρες για να τον αποκαλούν "κύριο".
Γουίλ, γιατί σε νοιάζει;
Ο πατέρας μου κάποτε πλήρωσε πρόστιμο που δεν πήγε στην εκκλησία.
Φαντάζεσαι γιατί δεν πήγε;
Ο παπάς παραήταν προτεστάντης;
Έχω ακούσει φήμες...
...ότι είστε λίγο καθολικοί εσείς οι Σαίξπηρ.
Τίποτα τόσο πνευματικό. Δεν μπορούσε να πάει στη λειτουργία...
...γιατί χρωστούσε λεφτά στο μισό εκκλησίασμα.
Νομίζω ότι θα μου άρεσε ο πατέρας σου.
Ναι, σε όλους άρεσε.
Κι εμένα μου άρεσε.
Πρέπει να ξαναγράψεις, Γουίλ.
Το Λονδίνο σε χρειάζεται.
Εγώ σε χρειάζομαι.
Μόνο τον Τζόνσον έχουμε τώρα.
Με κοροϊδεύει επειδή δεν μιλάω ελληνικά...
...και δεν ξέρω αν η Βοημία έχει ακτές.
Χριστέ μου, Γουίλ. Τι σε νοιάζει; Εσύ έγραψες τον Βασιλιά Ληρ.
Με νοιάζει γιατί έχει σημασία. Στην Αγγλία έχει σημασία.
Απέκτησα όσα έχω με την αξία μου.
Και γι' αυτό είμαι ύποπτος.
Ίσως να είμαι πάντα ύποπτος.
Έχω τα λεφτά μου όμως και έχω τα σπίτια μου...
...και έχω τον θυρεό μου.
Έχεις και τους στίχους σου.
Για τον Θεό, φίλε μου. Έχεις τα ποιήματά σου.
Και τι ποιήματα.
Τόσο όμορφα...
Όμορφα ποιήματα.
Και κάποια από αυτά...
Κάποια από αυτά γράφτηκαν για μένα.
Ναι.
Ναι, εξοχότατε.
Για σένα.
Γέρασα.
Όπως έλεγες και στα σονέτα σου ότι θα συμβεί. Κάθαρμα.
Μα η ομορφιά που ενέπνευσα σ' εσένα θα παραμείνει πάντα νέα.
Και σε χίλια χρόνια από τώρα...
...όταν κάποιος διαβάζει αυτούς τους στίχους...
...θα είμαι νέος.
Ακόμα ζωντανός.
Στις καρδιές αγέννητων ακόμα εραστών.
Μόνο για σένα προορίζονταν, εξοχότατε.
Για κανέναν άλλο άνθρωπο που γεννήθηκε ή θα γεννηθεί.
Μόνο για σένα.
Φυσικά, ήταν μόνο κολακείες.
Κολακείες που μου άξιζαν.
Ναι.
Μόνο κολακείες.
Μόνο που...
Μιλούσα βαθιά μέσα από την καρδιά μου.
Ναι, ήμουν πιο νέος τότε.
Νέος και όμορφος.
Πανέμορφος, εξοχότατε. Όπως θα είσαι πάντα.
Όταν σμικρύνομαι στα μάτια όλου του κόσμου
Μόνος τον εαυτό μου απόβλητο θρηνώ
Κι αναστατώνω με φωνές τον ουρανό
Τη μοίρα μέμφομαι και λοιδορώ το φως μου
Και με φαντάζομαι να 'μουν αλλιώς πλασμένος
Ωραίος, φέρελπις, με φίλους προικισμένος
Να 'χω την τέχνη του ενός, τον νου του άλλου
Και υποφέρω το μαρτύριο του Ταντάλου
Κι εκεί που μόλις αυτομίσητος πηγαίνω
Σε συλλογίζομαι
Και γίνομαι μαζί σου
Κορυδαλλός που από τη μαύρη γη τον αίνο
Ξυπνά και ψέλνει προς το φως του παραδείσου
Τέτοιο για μένα της αγάπης σου το κλέος
Που δεν τ' αλλάζω ούτε με σκήπτρο βασιλέως
Ναι, βέβαια. Όπως είπα...
...κολακείες.
Όχι κολακείες, αλήθειες.
Και πάντα τολμούσα να ελπίζω.
Να ελπίζεις;
-Γουίλ; -Ότι ίσως...
...έστω και λίγο, ήταν αμοιβαίο.
-Αμοιβαίο; -Ότι ίσως κι εσύ...
-Ξεχνιέσαι, Γουίλ. -Εγώ...
Ως ποιητής είσαι μοναδικός.
Κι εγώ, όπως και κάθε άλλος με μυαλό ή καρδιά...
...είμαι ταπεινός υπηρέτης σου.
Μα ως άντρας, Γουίλ, δεν είναι η θέση σου να με αγαπάς.
Κι ένας θυρεός των 20 λιρών έξω από την πόρτα σου...
...δεν αλλάζει τα πράγματα.
Πρέπει να πηγαίνω.
Σε χαιρετώ.
Τον ποιητή ήρθα να επισκεφτώ...
...και τον ποιητή αποχαιρετώ.
Όταν σμικρύνομαι στα μάτια όλου του κόσμου
Μόνος τον εαυτό μου απόβλητο θρηνώ
Κι αναστατώνω με φωνές τον ουρανό
Τη μοίρα μέμφομαι και λοιδορώ το φως μου
Και με φαντάζομαι να 'μουν αλλιώς πλασμένος
Ωραίος, φέρελπις, με φίλους προικισμένος
Να 'χω την τέχνη του ενός, τον νου του άλλου
Και υποφέρω το μαρτύριο του Ταντάλου
Κι εκεί που μόλις αυτομίσητος πηγαίνω
Σε συλλογίζομαι
Και γίνομαι μαζί σου
Κορυδαλλός που από τη μαύρη γη τον αίνο
Ξυπνά και ψέλνει προς το φως του παραδείσου
Τέτοιο για μένα της αγάπης σου το κλέος
Που δεν τ' αλλάζω ούτε με σκήπτρο βασιλέως
Γουίλιαμ Σαίξπηρ.
Πρόσεξα ότι ο φίλος σου ο κόμης...
...δεν πήρε μαζί τη γυναίκα του στο ταξίδι του.
Ίσως δεν του αρέσει η γυναικεία συντροφιά.
Η εξοχότητά του και η κόμησσα Ελίζαμπεθ...
...είναι απολύτως ευτυχείς στον γάμο τους.
Όπως θα ήθελα και για σένα, Τζούντιθ.
Γιατί είσαι ακόμα ανύπαντρη;
Είσαι πολύ όμορφη, νομίζω.
-Εγώ δεν το νομίζω. -Κοίτα στον καθρέφτη σου.
Δεν έχω καθρέφτη. Δεν μου άρεσε αυτό που έβλεπα μέσα.
Για τον Θεό, κόρη μου. Πολύ ζοφερή σκέψη...
...αφού μόνο τον εαυτό σου έχεις για συντροφιά.
-Ναι, αλλά αυτή είναι. -Και παιδιά;
-Όλες οι γυναίκες θέλουν παιδιά. -Έτσι λένε.
Εσύ δεν θες ένα παιδί;
Θες να σου αντικαταστήσω τον Χάμνετ, πατέρα;
Εννοούσα ως... Για δικό σου καλό.
Έναν σύζυγο, παιδιά για συντροφικότητα, παρηγοριά.
Ίσως βλέπει ότι ο γάμος μπορεί να μη σου προσφέρει τίποτα από τα δύο.
Αυτό είναι, Τζούντιθ; Αυτό είναι;
Είδες τη δυστυχία της μητέρας σου και είπες "Καλύτερα γεροντοκόρη...
...παρά με κάποιον που με παραμελεί".
-Δεν μίλησα για δυστυχία. -Όχι, δεν μίλησες, Ανν.
Μα παρότι βάζω λόγια στο στόμα των άλλων...
...καμιά φορά κι εγώ βλέπω πέρα από αυτό που λέγεται...
...και δεν το ανέχομαι πια.
Δούλεψα ακούραστα γι' αυτή την οικογένεια.
-Για σένα δούλεψες. -Ναι, κι είμαι η κεφαλή της οικογένειας!
Σου χάρισα ένα όμορφο σπίτι και υπηρέτες.
Σου έστελνα λεφτά όλη σου τη ζωή. Δεν είναι παρηγοριά αυτό;
Έχεις δύο όμορφες κόρες, έναν πανέξυπνο γιο κι έναν άντρα...
...που παρότι έλειπε, σε είχε πάντα στον νου του.
Δεν είναι αυτό συντροφικότητα και με το παραπάνω;
Ανέβασα κοινωνικά αυτή την οικογένεια!
Με την ιδιοφυΐα μου έφερα φήμη και χρήματα στο σπίτι.
Ναι, με την ιδιοφυΐα μου. Θέλετε να το αγνοήσω κι αυτό;
Να αγνοήσω το δώρο του Θεού...
...για να μείνω στο Στράτφορντ και να φτιάχνω γάντια;
Για να νιώθεις εσύ ότι σε εκτιμώ περισσότερο;
Πέθανε ο Χάμνετ και δεν ήμουν εδώ, το ξέρω.
Ο Χάμνετ πέθανε, τον πήρε η πανώλη.
Μα η πανώλη έχει πάρει εκατομμύρια, και θα τον έπαιρνε...
...είτε ήμουν στο Στράτφορντ, είτε στο Λονδίνο, είτε στον δρόμο.
Χάσαμε το αγόρι μας! Το ξέρω!
Και δεν ήμουν εδώ.
Πόσες φορές να το πω; Δεν ήμουν εδώ.
Χάσαμε το πανέξυπνο αγόρι μας και δεν ήμουν...
Ο Χάμνετ δεν ήταν πανέξυπνος!
-Τι... -Τζούντιθ, σταμάτα.
-Τι εννοείς; -Ήταν όμορφος...
...αλλά δεν ήταν πανέξυπνος.
Τζούντιθ, σου είπα σταμάτα.
-Εγώ τα έγραφα. -Έγραφες... Τι έγραφες;
Τα ποιήματα.
Αυτούς τους στίχους που έχεις στην καρδιά σου.
Με πνεύμα και πονηριά σε κάθε αράδα.
Εγώ τους σκαρφιζόμουν.
Ο Χάμνετ απλώς τους έγραφε.
Τον βοηθούσε λίγο, αυτό ήταν όλο.
Όχι, εγώ τους σκέφτηκα. Όλους.
-Όχι. -Ο Χάμνετ ήταν γλυκός κι ευγενικός.
-Αλλά ήταν ατάλαντος. Δεν... -Όχι, όχι. Ήταν πανέξυπνος!
Όχι, Γουίλ.
Ήταν ένα συνηθισμένο αγοράκι.
-Τι; -Αν κοιτούσες καλύτερα, θα έβλεπες...
Αν κοιτούσα τον γιο μου;
-Ναι, αν... -Τον κοιτούσα τον γιο μου!
Έβλεπες ό,τι ήθελες να δεις. Έβλεπες τον εαυτό σου.
Τον εαυτό μου;
Έβλεπες ένα αγόρι με πνεύμα μεγάλο και τολμηρό σαν το δικό σου.
Χαρούμενο όμως, με έναν πατέρα που εκτιμούσε την ευφυΐα του.
Ο Χάμνετ δεν ήταν ιδιοφυΐα, αλλά ήξερε ότι ποτέ δεν θα ανταποκρινόταν...
...στις προσδοκίες σου. Έτρεμε τις επισκέψεις σου.
Δεν το είχαμε σχεδιάσει, στην αρχή τουλάχιστον.
Η Τζούντιθ πάντα σκαρφιζόταν ιστορίες και έφτιαχνε στιχάκια.
Ο Χάμνετ άκουσε ένα και...
Και μια μέρα το έγραψε, για να εξασκηθεί με την πένα του.
Το βρήκες εσύ, το πέρασες για δικό του και τον επαίνεσες.
Είναι άχρηστα τώρα πια;
Δεν είναι δικά του.
Δεν θα τα ξαναδιαβάσεις πια;
Κάθεσαι στον ήλιο και γελάς με τη σπιρτάδα τους.
Δεν είναι δικά του όμως.
Όχι.
Είναι δικά μου.
Γι' αυτό θα τα κάνω ό,τι θέλω.
Όχι, όχι, όχι.
Όχι, δεν θα τα πάρεις.
Η Τζούντιθ προσπάθησε να μάθει μόνη της γραφή.
Ξέρεις, μετά τον θάνατο του Χάμνετ.
Αλλά δεν είχε αρκετή υπομονή.
Δεν ήταν σαν τη Σουζάνα.
Θα ήθελα να μπορούσα να γράφω...
...μερικά γράμματα του αλφαβήτου, ιδίως αφού ήμουν παντρεμένη μαζί σου.
Θυμάσαι τη μέρα του γάμου μας;
Εγώ μεγαλύτερη, έγκυος...
...κι εσύ ένα παράξενο, έξυπνο παλικάρι 18 χρονών.
Ξέρω τι σκεφτόταν ο κόσμος.
Δεν μπορούσα καν να υπογράψω στο μητρώο.
Έκανα ένα χαζό σημάδι.
Ένιωθα τελείως ανόητη.
Και μετά πήγες στο Λονδίνο και έγινες σπουδαίος συγγραφέας...
...με μια γυναίκα που δεν μπορούσε να διαβάσει ούτε λέξη.
Συχνά αναρωτιόμουν αν σε πείραζε.
Μα γιατί να σε πειράζει;
Δεν ήσουν και ποτέ εδώ.
Συγγνώμη.
Έχασες τον γιο σου.
Κάθε άντρας θα πενθούσε.
Η κόρη δεν είναι τίποτα.
Προορίζεται μόνο να γίνει κτήμα κάποιου άλλου άντρα.
Σβήνουμε με τον καιρό.
Όχι, Τζούντιθ.
Δεν πρέπει να σβήσεις. Γιατί δεν γράφεις πάλι;
-Πατέρα, ξέρεις πως δεν ξέρω γραφή. -Μπορώ να σε διδάξω.
Δεν έχω άλλους στίχους μέσα μου.
-Γιατί; -Γιατί πέθανε ο λάθος δίδυμος.
Όχι, η πανώλη ήταν. Η πανώλη δεν έχει κρίση.
Είναι μόνο η πανώλη.
Μακάρι να έπαιρνε εμένα η πανώλη.
Τζούντιθ, γιατί μισείς τον εαυτό σου;
Σου έκλεψα δυο φορές τον Χάμνετ.
Τη μία φορά έζησα εγώ αντί για κείνον.
Και τώρα σου στέρησα το όνειρό που είχες για κείνον.
Μου χάρισες ένα νέο όνειρο.
Η πανέμορφη κόρη μου, η ποιήτρια.
Μια γυναίκα δεν μπορεί να είναι ποιήτρια.
Η γυναίκα έρχεται στον κόσμο για έναν λόγο.
Τώρα ξέρω το καθήκον μου.
Θα επανορθώσω που σου έκλεψα τον Χάμνετ.
Σου υπόσχομαι ότι θα επανορθώσω.
Χαίρομαι που δεν έγραψε ο Χάμνετ τα ποιήματα.
-Χαίρεσαι; -Τον ξέρω καλύτερα τώρα.
Κι έτσι αγάπη και όχι φιλοδοξία θα ανθίσει σ' αυτόν τον κήπο.
Κάτι πρέπει να ανθίσει. Δεν βλέπω να ανθίζει τίποτα άλλο.
Δεν είμαι καλός κηπουρός, είναι αλήθεια.
Μου ήταν πιο εύκολο να δημιουργώ πράγματα με λέξεις.
Θα βρεις τον τρόπο.
Θες να σε βοηθήσω;
Κι εδώ. Πιο πέρα νομίζω.
-Εδώ; -Ναι.
Αυτό.
Κάνε μια μεγάλη τρύπα. Εξαιρετικά. Μπορούμε ίσως να βάλουμε...
Καληνύχτα, Ανν.
Μείνε μαζί μου, Γουίλ.
Για παρηγοριά.
Στο δεύτερο καλύτερο κρεβάτι μας.
Θα πιω ένα ποτήρι κρασί μαζί σου, Τομ Κουάινι.
Ξέρεις ότι δεν είμαι καλός.
Υπήρξαν άλλες γυναίκες.
Πολλές γυναίκες.
Έχω δει πολύ λίγα στη ζωή μου.
Εσύ έχεις δει πάρα πολλά.
Ίσως μαζί να μπορέσουμε να ξεκινήσουμε από την αρχή.
Δεν παράγγειλε κρασί. Το έπινε με τον Κουάινι.
Έμεινε μέσα μισή ώρα και παραπάνω.
Αν η Τζούντιθ προσπαθεί να βρει λίγη ευτυχία, χαίρομαι γι' αυτό.
Η αμαρτία δεν θα την κάνει ευτυχισμένη.
Σοβαρά;
Ας ελπίσουμε τότε να κάνει τη δυστυχία της...
...λίγο πιο υποφερτή.
Άσχημο λόγο είπες. Να θυμάσαι τις γραφές.
Θυμάμαι ένα κοριτσάκι που χαμογελούσε πολύ.
Αν χάσεις το καλό σου όνομα, δεν μπορείς να το ξαναβρείς.
-Εγώ το ξαναβρήκα. -Το δικό σου δεν χάθηκε!
Δυσφημίστηκε από έναν καταδικασμένο μεθύστακα και ύποπτο παπιστή.
Η Τζούντιθ πρέπει να παρατήσει αυτόν τον Κουάινι. Είναι άσωτος.
Αν παντρεύονταν μόνο οι αναμάρτητοι...
...θα γίνονταν ελάχιστοι γάμοι.
Δεν μπορώ να σε ξαναδώ, Μάργκαρετ.
Συγγνώμη.
Λόγω της Τζούντιθ Σαίξπηρ.
Δεν σου έδωσα καμιά υπόσχεση, Μάργκαρετ. Το ξέρεις αυτό.
-Αν αμαρτήσαμε, αμαρτήσαμε μαζί. -Είναι έγκυος.
-Σίγουρα είναι δικό μου; -Τολμάς να ρωτάς;
Η Μάργκαρετ έχει πολλούς φίλους.
-Για ξαναρώτα! -Είμαι σίγουρη...
Νομίζω...
Πιστεύω πως είναι δικό σου, Τομ.
Ειλικρινά το πιστεύω.
Φράνσις Κόλινς, πέρασε. Θέλεις λίγο κρασί;
-Παρακαλώ. -Μαράια, φέρε κρασί, παρακαλώ.
Χαίρομαι που σε βλέπω τόσο καλοδιάθετο, Γουίλ.
Όταν κάποιος καλεί τον δικηγόρο του, δεν είναι πάντα έτσι.
-Παντρεύεται η Τζούντιθ. -Όχι!
Συγχαρητήρια.
Ήταν έγκλημα τόσο ζωντανή κοπέλα να μένει ανύπαντρη.
Δεν είναι πια έγκλημα.
Οπότε θέλω να αλλάξω τη διαθήκη μου...
...για να συμπεριλάβω τον νέο μου γαμπρό, τον Τομ Κουάινι.
Κουάινι, είπες;
-Κρασί και καπνός, καλό εμπόριο. -Το καλύτερο.
Επομένως, πρέπει να προβλέψουμε και για τους άρρενες απογόνους τους.
Τους εγγονούς μου.
Ας είναι πολλοί.
Επίσης θα ήθελα να...
Να αφήσω κάτι στην Ανν.
Στην Ανν; Αν ζήσει πιο πολύ από σένα, θα πάρει το ένα τρίτο βάσει νόμου.
Θα ζήσει παραπάνω, σίγουρα. Είναι μεγαλύτερη και 10 φορές πιο ανθεκτική.
Δεν εννοώ χρήματα. Θα έχει παραπάνω από όσα χρειάζεται.
Όχι, είχα στο μυαλό μου...
...ένα έπιπλο.
Έπιπλο;
Μα η Ανν θα μείνει εδώ και θα χρησιμοποιεί τα πάντα.
Ένα συγκεκριμένο έπιπλο, το οποίο...
...όταν δεν είναι πια δικό μας, πρέπει να γίνει δικό της.
Κι όταν είναι πάνω του, εύχομαι...
...να χαμογελάει και να με σκέφτεται.
Οπότε...
Λοιπόν, ο ένας γαμπρός έχει οινοπωλείο και ο άλλος θέλει να το κλείσει.
Καλώς ήρθες.
Ξέρω ότι μερικές φορές...
...εμείς οι Σαίξπηρ ήμασταν οι χειρότεροι εχθροί του εαυτού μας.
Και μερικές φορές είχαμε...
...κακούς εχθρούς.
Αν εμφανιστεί ξανά εδώ ο Τζον Λέιν...
...θα του κόψουμε τη μύτη.
Ναι, είχαμε καλές και κακές στιγμές.
Ωστόσο κολακεύομαι να πιστεύω...
...ότι έχω φέρει μια μικρή αναγνώριση στην πατρίδα μου.
Και παρότι δεν έχω...
Παρότι δεν έχω πια γιο...
...και δείξτε μου μια οικογένεια στην πόλη που να μην έχει χάσει ένα παιδί...
...έχω δύο πανέμορφες κόρες.
Οπότε ίσως μια μέρα, να αποκτήσω έναν εγγονό.
Και για τούτο, φυσικά, κοιτάζω εσένα, Τομ, κι εσένα, Τζον.
Οπότε, κάντε τη δουλειά σας.
Ευχαριστώ πολύ.
Η οικογένεια είναι το παν...
...και σήμερα...
...είμαι απίστευτα υπερήφανος για τη δική μου.
Είδα τη Μάργκαρετ Γουίλερ στην εκκλησία σήμερα, Τομ.
Το ξέρω, Τζούντιθ.
Δεν μπορώ να αλλάξω ό,τι έγινε.
Σου έχω εξομολογηθεί τα πάντα.
Σου υπόσχομαι μόνο ότι σ' εκείνη και στο παιδί της δεν θα λείψει τίποτα.
Θα τον βρούμε.
Πού είναι;
Εκεί είναι;
-Εκεί είναι. -Όλα εντάξει;
Ανν, είναι όλα εντάξει;
Ναι, εντάξει.
Τότε, γιατί...
Να, βλέπεις...
Πατέρα, έχουμε νέα.
-Και τα νέα είναι... -Ναι;
Είμαι έγκυος.
Ναι, καλή μου!
Ναι!
Κύριε Κουάινι!
Μπράβο σου, αγόρι μου.
Αγάπη μου.
Αδερφή μου, χαίρομαι πολύ για σένα.
Είναι υπέροχο!
Μα πού είναι ο Τζον; Έπρεπε να είναι εδώ.
Τον κάλεσαν σε έναν τοκετό.
Κουάινι!
Η Μάργκαρετ Γουίλερ πέθανε στη γέννα.
Μαζί με το μωρό της.
Το παιδί δεν έχει όνομα.
Δεν θα πάει στον παράδεισο χωρίς όνομα.
Για δείτε, ο κύριος Σαίξπηρ.
Τι ατυχία.
Φαίνεται πως ο γάμος της κόρης σου είχε λόγο που έγινε βιαστικά.
Όπως και δικός σου, έτσι;
Το μήλο κάτω από τη μηλιά θα πέσει.
Που να με πάρει, όλο σκάνδαλα είστε εσείς οι Σαίξπηρ.
Ίσως ως αγράμματο χωριατοκόριτσο...
...η γυναίκα σου δεν μπόρεσε να διδάξει στις κόρες σου αρχές.
Να πηγαίνω, λοιπόν.
Δεν γίνεται όλη μέρα να χαζολογάω με ωραίες σκέψεις, όπως εσείς οι ποιητές.
Έχω δουλειές.
-Δουλειές, σερ Τόμας; -Ναι, δουλειές.
Μια έπαυλη όπως το Σάρλκοτ χρειάζεται επίβλεψη.
Νόμιζα ότι εννοούσες αληθινές δουλειές.
Όπως το χτίσιμο και η λειτουργία του μεγαλύτερου θεάτρου στο Λονδίνο.
Ηθοποιοί, ξυλουργοί, μοδίστρες, συνεργεία να πληρωθούν.
Δωροδοκίες, ασφάλεια, πολιτικοί ελιγμοί.
Τρεις χιλιάδες πελάτες να εξυπηρετηθούν κάθε απόγευμα.
Κι όλοι περιμένουν ακόμη καλύτερο θέαμα.
Εκατόν εβδομήντα παραστάσεις για τη βασίλισσα και τον βασιλιά μας.
Σκέφτηκες ποτέ πώς στήνεται η μάχη του Σρόσμπερι...
...στην αίθουσα δεξιώσεων του Χάμπτον Κορτ; Άσ' το. Θα σε κούραζε πολύ.
Κι όμως, τόσα χρόνια που διοικώ την τεράστια...
...περίπλοκη και απίστευτα επιτυχημένη επιχείρησή μου, Τόμας...
...βρήκα τον χρόνο να σκεφτώ και να καταγράψω...
...τις ωραίες σκέψεις που ανέφερες, οι οποίες, όπως ξέρω...
...φέρνουν μεγάλη χαρά σε όσους αναζητούν μια διέξοδο...
...ή ανάπαυλα από αυτή την κοιλάδα των δακρύων...
...χωρίς την οποία θα ήταν όλα τόσο άχρηστα...
Όσο άχρηστος είσαι κι εσύ, σερ Τόμας.
Και μια που την ανέφερες, η γυναίκα μου, η Ανν...
...έχει περισσότερη ευπρέπεια και σοφία στο καθημερινό της χέσιμο...
...από ό,τι έχεις εσύ σε όλο σου το σώμα.
Και μακάρι να είχα σκοτώσει τα βρομοελάφια σου.
Το κληροδότημα στον Κουάινι αφαιρέθηκε.
Δεν χαίρομαι με τη στενοχώρια της Τζούντιθ, πεθερέ μου.
Ούτε με τη δική σας.
Με θλίβει.
Το ξέρω, Τζον.
Θα δουλέψεις λίγο μαζί μου, άντρα μου;
Φέρε λίγη μπίρα για τους γυμνοσάλιαγκες.
Από ό,τι βλέπω, Ανν, τα πας καλύτερα χωρίς εμένα.
Λέω να κάνω μια βόλτα.
Για σένα το έκανε, Γουίλ.
Ήθελες εγγονό.
ΧΑΜΝΕΤ ΣΑΙΞΠΗΡ, 1585-1596
Δεν ήρθες στην κηδεία.
Ήμουν στον δρόμο της επιστροφής.
Τα νέα έφτασαν στο Λονδίνο αφού ξεκίνησα.
Μέχρι να φτάσω, τον είχαν ήδη θάψει.
Ήταν καλοκαίρι.
Κανένα πτώμα δεν μένει για πολύ άθαφτο, ιδίως αν έχει πάει από πανώλη.
Αυτή είναι η σελίδα.
Αύγουστος 1596.
Χάμνετ Σαίξπηρ
Χάμνετ...
Σαίξπηρ.
Να τος.
Του είχα αγοράσει έναν σουγιά.
Ήταν ωραίος, με σπαστή λεπίδα.
Είχε τα αρχικά του χαραγμένα στη λαβή.
Θα του άρεσε πολύ εκείνο το μαχαίρι.
Το έχω πάντα μαζί μου.
-Μπορώ να... -Παρακαλώ.
Όποτε...
Όποτε ακονίζω μια νέα πένα...
...φαντάζομαι ότι δεν είναι το δικό μου...
...αλλά το δικό του χέρι, που μεγάλωσε κι έγινε αντρικό.
Και είναι εκεί και ακονίζει.
Ακονίζει την πένα με ένα μαχαίρι δώρο του πατέρα του.
Από εκείνο τον χαρούμενο γυρισμό, πριν από τόσα χρόνια.
Και μετά όταν...
Όταν βουτάω στο μελάνι και κάνω ένα σημάδι...
...εξακολουθώ να βλέπω το χέρι του και να γράφω τις λέξεις του.
Και μετά φαντάζομαι πως δεν είμαι εγώ...
...που σκέφτομαι εκείνον.
Αλλά ότι εγώ είμαι νεκρός και ο Χάμνετ ζει...
...κι είναι εκείνος που φαντάζεται εμένα.
Συχνά με ρωτάνε πώς έγραψα τόσα πολλά.
Πού βρήκα την ενέργεια και την αφοσίωση να κάθομαι μόνος μου...
...και να γράφω το ένα έργο μετά το άλλο.
Μα η απάντηση είναι πολύ απλή.
Είχα πάντα τον γιο μου για παρέα.
Το αγόρι μου.
ΧΑΜΝΕΤ ΣΑΙΞΠΗΡ, 1585-1596
Γ.Φ. 1598
Με ζήτησες, πατέρα;
Ναι, Τζούντιθ. Σ' ευχαριστώ που ήρθες.
Το νέο σου σπίτι είναι άνετο, ελπίζω;
Έχει πολλή δουλειά ακόμα, αλλά ο άντρας μου δουλεύει σκληρά.
Παρά την ντροπή που μας έφερε...
Είναι καλός άντρας.
Πήγα στον τάφο του Χάμνετ σήμερα...
...και διάβασα το όνομά του στο μητρώο.
-Χαίρομαι γι' αυτό. -Ανν.
Ξέρω την πανώλη.
Χτύπησε πολλές φορές στο Λονδίνο, έκλειναν όλα τα θέατρα.
Την ξέρω την πανώλη και...
Σκεφτόμουν σήμερα...
...ότι ο Μαύρος Θάνατος είναι δρεπάνι.
Δεν είναι στιλέτο.
Ορίστε;
Δεν την είδα ποτέ...
...να χτυπά μόνο έναν άνθρωπο και μετά να φεύγει.
Πώς πέθανε ο Χάμνετ;
Ο θάνατός του γράφτηκε στο μητρώο της ενορίας.
Ωστόσο δεν αναφέρεται η αιτία.
Πανώλη, άντρα μου.
Το δήλωσε ο εφημέριος στην κηδεία.
Γιατί αυτό του είπατε.
Το ίδιο είπες σίγουρα και στους νεκροθάφτες...
...που ήρθαν εδώ...
...και τον βρήκαν σαβανωμένο.
Όταν όμως βλέπω τους τάφους...
...γύρω από του Χάμνετ, όπως και το μητρώο...
...δεν βλέπω κανένα δρεπάνι...
...να θέρισε την πόλη το καλοκαίρι του 1596.
Μάλιστα, για την ακρίβεια, μόνο πέντε παιδιά πέθαναν...
...και τα τρία ήταν νεογέννητα.
Όχι όπως άλλες χρονιές με την πανώλη...
...όπου δεκάδες και δεκάδες...
...έπεφταν νεκροί με κάθε της χτύπημα.
Οπότε, Τζούντιθ, Ανν...
...πείτε μου, παρακαλώ.
Πώς πέθανε ο γιος μου;
Πέθανε από την πανώλη.
Ξύπνησα τη μητέρα μέσα στη νύχτα, φωνάζοντας.
Το κρεβάτι του Χάμνετ ήταν άδειο.
Η μητέρα έψαξε το σπίτι.
Και μετά σκέφτηκε τη λιμνούλα στο δάσος.
Ήταν το αγαπημένο του μέρος.
Παρ' όλο που δεν ήξερε κολύμπι...
...και δεν έμπαινε ποτέ στο νερό.
Γύρω του...
...σκισμένοι και κουρελιασμένοι...
...ήταν οι τελευταίοι στίχοι από τα ποιήματα...
...που σκαρφίστηκα εγώ και έγραψε αυτός.
Τα είχαμε ετοιμάσει για την επιστροφή σου.
Η μητέρα μού ζήτησε να φέρω νήμα και κουβέρτες...
...για να μη μάθει ποτέ κανείς πώς πέθανε.
Είναι η ιστορία της Τζούντιθ και την κουβαλάει σαν βάρος από τότε.
Μα εγώ λέω ότι πέθανε από πανώλη.
Το είπε ο εφημέριος στον τάφο του.
Και ο Θεός το αποδέχτηκε.
Εκατομμύρια χάθηκαν έτσι...
...και ο Χάμνετ μπήκε στον παράδεισο ανάμεσά τους.
Ο Χριστός δεν θα του αρνιόταν τη θέση...
...παρά τα όσα είπε η Τζούντιθ ότι είδαμε.
Μα... φυσικά.
Φυσικά είναι στον παράδεισο.
Ο Χάμνετ δεν αυτοκτόνησε.
Απλώς έπεσε στο νερό. Εγώ φταίω.
Εγώ τον σκότωσα.
-Τζούντιθ, δεν είναι έτσι. -Σκότωσα τον αδερφό μου.
Βλέπεις, το μόνο που ήθελε ήταν να σε ευχαριστήσει.
Εσένα σε ένοιαζε μόνο αυτός...
...κι εκείνον τον ένοιαζες μόνο εσύ.
Ζήλευα.
Ζήλευα...
...γιατί ο Χάμνετ πήγαινε σχολείο.
Κι εγώ δούλευα στην κουζίνα γιατί ήμουν κορίτσι.
Μα ήθελα την αποδοχή σου.
Ήθελα την αγάπη σου.
Κι έτσι του είπα ότι θα σου το πω.
Ότι θα μάθαινες επιτέλους ποιος έγραψε τους στίχους.
Δεν... Δεν το εννοούσα.
Δεν το εννοούσα.
Πέθανε από την πανώλη.
Ο Θεός το αποδέχτηκε.
Ένα μικρό ψέμα ήταν.
Ένα μικρό αγόρι ήταν.
Την τελείωσες.
Ευχαριστώ.
Η ιστορία μου ολοκληρώθηκε.
Μπορώ να αναπαυθώ.
Χάμνετ, σε παρακαλώ.
Κάτσε λίγο.
Καμωμένοι είμαστε
Απ' των ονείρων την ουσία,
και τη μικρή ζωή μας
Ένας ύπνος περιζώνει.
Συγγνώμη.
Νομίζω...
...ότι μπορεί να κρύωσα.
Μπεν Τζόνσον, χαίρομαι που σε βλέπω.
Χριστέ μου, Γουίλ, ωραία τα πέρασες.
Και οι δύο κόρες σου μπλεγμένες σε σκάνδαλα.
Μπράβο τους.
Ναι, αποσύρθηκα, αλλά δεν βρήκα την ηρεμία που θα περίμενε κανείς.
Κατά την εμπειρία μου, Γουίλ, κανείς δεν παίρνει αυτό που ελπίζει.
Συνήθως όμως παίρνει αυτό που του αξίζει.
Και νομίζεις πως πήρα ό,τι μου αξίζει;
Ίσως όχι τα πάντα, αλλά σίγουρα ένα μέρος.
Έχασες έναν γιο.
Σε κανέναν δεν αξίζει αυτό, αν και πολλοί το έχουν υπομείνει.
-Εγώ έχω χάσει έναν γιο και μια κόρη. -Το ξέρω, φίλε μου.
Έχεις όμως ακόμα δύο κόρες που σε αγαπούν.
Και μια σύζυγο να μοιράζεται το κρεβάτι σου. Εγώ δεν έχω τίποτα από αυτά.
-Η δική μου η Ανν με απεχθάνεται. -Κι εσύ την προσβάλλεις δημόσια.
Την αποκαλείς στρίγγλα, οπότε...
Δεν είπα ότι δεν έχει τους λόγους της. Είπα μόνο ότι με απεχθάνεται.
Μου είπες πως ο Σαουθάμπτον θεωρεί πως έκανες μικρή ζωή.
Τι κόπανος!
Θέλω να πω, κατέκτησες την Αγγλία, Γουίλ...
...και επέστρεψες νικητής στην αγκαλιά της οικογένειάς σου.
Είναι μικρό αυτό; Μικρό;
Ίσως το δεύτερο μέρος.
Το δεύτερο είναι το καλύτερο.
Κατάφερες να γυρίσεις σπίτι, Γουίλ.
Πόσοι κατακτητές μπορούν να πουν το ίδιο;
Ποιοι ποιητές;
Ο καθένας μπορεί να πεθάνει μόνος και μισητός.
Ο Μάρλοου δολοφονήθηκε.
Κανείς δεν ξέρει ποιος από τους πολλούς εχθρούς του το έκανε.
Ο Γκριν πέθανε πάμπτωχος, αποξενωμένος από όλους.
Ο Κιντ τα ίδια.
Κανείς δεν ξέρει πώς πέθανε ο Τομ Νας...
...μα αν σκεφτείς τα βρόμικα ποιήματά του...
...δεν ήταν στην αγκαλιά της οικογένειάς του.
Δεν φαντάζομαι.
Κι εγώ; Παρότι δεν πέθανα ακόμα..
...μπορεί να πεθάνω σύντομα, γιατί έχασα την εύνοια του βασιλιά...
...και κανείς δεν με υποστηρίζει.
Όμως εσύ τα κατάφερες να γυρίσεις σπίτι, Γουίλ.
Συγγνώμη, καλά είμαι.
Είχες τους φίλους και την οικογένειά σου...
...γεμάτη φωτιά και γεμάτη κοιλιά.
Και, εδώ που τα λέμε...
...συνέγραψες το καλύτερο σύνολο έργων που υπήρξε ή θα υπάρξει ποτέ.
Κάθαρμα.
Οπότε, ναι, παλιέ μου φίλε.
Θα έλεγα πως πήρες ό,τι άξιζες.
Πατέρα;
Σήμερα είναι ξεχωριστή μέρα.
Η μητέρα και η Σου σου ετοίμασαν ένα ξεχωριστό δώρο.
Θεέ μου, τι είναι;
-Η άδεια του γάμου μας, Γουίλ. -Τι;
Πριν από 34 χρόνια, έβαλα πάνω το σημάδι μου.
Και τώρα...
ΓΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ - Χ
ΑΝΝ ΣΑΙΞΠΗΡ
Ανν Σαίξπηρ.
Έχεις πολύ ωραίο γραφικό χαρακτήρα.
Η Σου μαθαίνει και σ' εμένα γραφή.
Μέχρι να γίνεις καλά...
...θα σου έχω γράψει ένα ποίημα.
Τότε, θα χρειαστείς...
...έναν σουγιά.
Αυτό είναι για σένα.
Ευχαριστώ.
Και τι θα ήθελες να κάνεις σήμερα, πατέρα;
Αυτή την ξεχωριστή μέρα;
Ξέρω μια όχθη όπου φυσά άγριο θυμάρι,
Όπου πρίμουλες και βιολέτες ανθούν,
Σκεπασμένη με πρασινάδα θαλερή,
Με ρόδα μοσχομυριστά κι άγρια τριαντάφυλλα:
Εκεί καμιά φορά κοιμάται η Τιτάνια τις νύχτες,
Στα άνθη νανουρίζεται με χορούς και με χαρές...
Μάλλον ξέρετε τη συνέχεια.
Κι εκεί το φίδι το αλαβάστρινο δέρμα της θα ρίξει,
Χορτάρι θεριεμένο που και νεράιδα θα τυλίξει
Ο ΓΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ ΠΕΘΑΝΕ ΣΤΙΣ 23 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1616...
...ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΟΠΟΥ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ.
ΗΤΑΝ ΤΑ ΓΕΝΕΘΛΙΑ ΤΟΥ.
Του ήλιου την κάψα μη φοβάσαι πια,
Μήτε του τρομερού χειμώνα τη μανία,
Εκπλήρωσες το εγκόσμιο καθήκον σου,
Επέστρεψες στον οίκο σου,
κι η αμοιβή σου εξοφλήθηκε:
Χρυσά παλικάρια και κοπέλες δεν θ' αργήσουν,
Σαν καπνοδοχοκαθαριστές στη στάχτη να γυρίσουν
Των τρανών το άγριο βλέμμα πια μη σε φοβίζει,
Του τύραννου το χέρι δεν σ' αγγίζει,
Καμιά φροντίδα πια να φας και να ντυθείς,
Για σένα η καλαμιά είναι σαν δρυς:
Και βασιλιάδες, σοφοί, γιατροί
Όλοι αυτό ακολουθούν και στο χώμα γυρνούν
Μη φοβάσαι πια της αστραπής τη λάμψη
Μήτε τον κεραυνό τον τρομερό
Συκοφαντία ή μομφή μη φοβηθείς
Για σένα τέλος οι χαρές κι οι στεναγμοί
Όλοι οι νέοι εραστές, όλοι οι εραστές
Σ' ακολουθούν και στο χώμα γυρνούν.
Η ΑΝΝ ΠΕΘΑΝΕ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ ΧΡΟΝΙΑ.
Ο ΓΟΥΙΛ ΤΗΣ ΕΙΧΕ ΑΦΗΣΕΙ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΤΟΥ ΚΡΕΒΑΤΙ.
Η ΤΖΟΥΝΤΙΘ ΚΟΥΑΪΝΙ ΕΚΑΝΕ ΤΡΕΙΣ ΓΙΟΥΣ.
ΟΛΟΙ ΠΕΘΑΝΑΝ ΝΕΟΙ.
Η ΕΛΙΖΑΜΠΕΘ ΧΟΛ, Η ΜΟΝΑΧΟΚΟΡΗ ΤΗΣ ΣΟΥΖΑΝΑ, ΕΚΑΝΕ ΔΥΟ ΓΑΜΟΥΣ.
ΠΕΘΑΝΕ ΣΤΑ 61, Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΩΝ ΣΑΙΞΠΗΡ.
ΑΠΟΔΟΣΗ ΔΙΑΛΟΓΩΝ ΥΠΟΤΙΤΛΩΝ: Ελένη Αθανασάτου